{"id":817,"date":"2008-07-13T21:23:10","date_gmt":"2008-07-13T20:23:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.miasik.net\/?p=817"},"modified":"2008-07-16T21:02:06","modified_gmt":"2008-07-16T20:02:06","slug":"o-ip-w-komentarzach-na-mises-blog","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/miasik.net\/blog\/archive\/2008\/07\/o-ip-w-komentarzach-na-mises-blog\/","title":{"rendered":"O IP w komentarzach na Mises Blog"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/blog.mises.org\/blog\/\">Mises Blog<\/a> publikuje wpisy <a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Stephan_Kinsella\">Stephana Kinselli<\/a>, kt\u00f3re nierzadko poruszaj\u0105 kwesti\u0119 &#8222;w\u0142asno\u015bci intelektualnej&#8221;. Zazwyczaj oznacza to te\u017c burzliw\u0105 dyskusj\u0119 pomi\u0119dzy zwolennikami i przeciwnikami tego poj\u0119cia. Dzi\u015b wybra\u0142em ciekawsze komentarze przeciwnik\u00f3w, bo dla mnie tylko takie warte s\u0105 przytaczania.<\/p>\n<p>Oto komentarz <a href=\"http:\/\/blog.mises.org\/archives\/005314.asp\">w dyskusji<\/a>, a w\u0142a\u015bciwie odpowied\u017a na zarzut (cz\u0119sty i w krajowych dyskusjach na ten temat), \u017ce postawa anty-IP to ukryta postawa socjalistyczna (komunistyczna):<\/p>\n<blockquote>\n<ul>\n<li>Postawa anty-IP jest wolnorynkowa, anty-przymusowa. M\u00f3wi sama za siebie.<\/li>\n<li>Postawa pro-IP wymaga silnego pa\u0144stwa, kt\u00f3re:\n<ol>\n<li>Ingeruje w pokojowe, prywatne akty wymiany pomi\u0119dzy osobami trzecimi.<\/li>\n<li>Definiuje legalne i nielegalne wymiany idei w arbitralny i zmieniaj\u0105cy si\u0119 spos\u00f3b.<\/li>\n<li>Ustala arbitralne okresy wygasania monopoli dla idei. Prawdziwa w\u0142asno\u015b\u0107 nie ma daty wygasania.<\/li>\n<li>Ogranicza pokojowe wykorzystywanie przez ludzi ich fizycznej w\u0142asno\u015bci.<\/li>\n<li>Czyni to wszystko &#8222;dla wi\u0119kszego dobra&#8221;, uznaj\u0105c, \u017ce niezb\u0119dne jest ograniczenie wolno\u015bci indywidualnej.<\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>To\u017c to socjalizm w pigu\u0142ce.<\/strong>\n<\/p><\/blockquote>\n<p>D\u0142u\u017cszy komentarz przy okazji <a href=\"http:\/\/blog.mises.org\/archives\/007877.asp\">innej dyskusji<\/a>:<\/p>\n<blockquote><p>\n&#8222;W\u0142asno\u015b\u0107 intelektualna&#8221; to prawna fikcja, kt\u00f3ra narusza naturalne prawa cz\u0142owieka.<\/p>\n<p>W\u0142asno\u015b\u0107 to okre\u015blenie stanu natury, a konkretnie stanu, w kt\u00f3ry posiada si\u0119 wy\u0142\u0105czn\u0105 kontrol\u0119 nad fizyczn\u0105 rzecz\u0105 lub &#8222;dobrem&#8221;, aby u\u017cy\u0107 bardziej precyzyjnego terminu ekonomicznego.<\/p>\n<p>Libertarianie odrzucaj\u0105 (przynajmniej powinni) koncepcj\u0119 &#8222;w\u0142asno\u015bci intelektualnej&#8221; poniewa\u017c sama natura idei jest kompletnie odmienna od natury rzeczy fizycznej czy dobra ekonomicznego. Aby zosta\u0107 &#8222;dobrem ekonomicznym&#8221;, obiekt taki musi by\u0107 rzadki ze swej natury, musi do czego\u015b cz\u0142owiekowi s\u0142u\u017cy\u0107 i musi by\u0107 kontrolowany przez jedn\u0105 lub kilka os\u00f3b. To dotyczy wszystkich obiekt\u00f3w, kt\u00f3re powszechnie uznawane s\u0105 za w\u0142asno\u015b\u0107: domu, samochodu, jedzenie, terenu, itd.<\/p>\n<p>Randy\u015bci s\u0105 zwolennikami IP, gdy\u017c s\u0105 przekonani o warto\u015bci idei jako produktu ludzkiej pracy umys\u0142owej, a wi\u0119ci przez sam\u0105 cnot\u0119 tego aktu autor &#8222;zas\u0142uguje&#8221; na rekompensat\u0119. Czyni\u0105c to, w zasadzie opieraj\u0105 si\u0119 nalaborystycznej teorii warto\u015bci Adama Smitha (i Ricardo i Marxa). Czy ja pierwszy zauwa\u017cam ironi\u0119 sytuacji, gdy Ayn Rand przejmuje komunistyczn\u0105 teori\u0119?<\/p>\n<p>Laborystyczna teoria w\u0142asno\u015bci zosta\u0142a obalona przez Ludwika von Misesa i innych austriackich ekonomist\u00f3w. Warto\u015b\u0107 nadawana jest dobrom przez konsument\u00f3w\/nabywc\u00f3w: &#8222;Po\u017c\u0105dam tej rzeczy i jestem ch\u0119tny do zamiany jej za tamte&#8221;. Jako dow\u00f3d, wyobra\u017a sobie sytuacj\u0119, gdy g\u0142odujesz i spotykasz kogo\u015b, kto chce sprzeda\u0107 ci brylant, kt\u00f3ry mozolnie wykopa\u0142, obrobi\u0142 i oszlifowa\u0142. Ten brylant b\u0119dzie dla ciebie ma\u0142o warto\u015bciowy ze wzgl\u0119du na twoje zestawienie cel\u00f3w &#8211; unikni\u0119cie \u015bmierci poprzez zdobycie jedzenia jest o wiele wa\u017cniejsze w tej chwili ni\u017c nabycie \u0142adnego kamienia. Dla odmiany, brylant ten mo\u017ce mie\u0107 wielk\u0105 warto\u015b\u0107 dla przeje\u017cd\u017caj\u0105cej nieopodal ksi\u0119\u017cnej. Albo wyobra\u017a sobie, \u017ce stoisz w rajskim ogrodzie i pr\u00f3bujesz sprzeda\u0107 jab\u0142ko. Nie b\u0119dzie mia\u0142o ono dla mnie \u017cadnej warto\u015bci, skoro wystarczy, abym wyci\u0105gn\u0105\u0142 r\u0119k\u0119 i zerwa\u0142 sobie tyle jab\u0142ek, ile zechc\u0119. Dlatego te\u017c warto\u015b\u0107 ekonomiczna jest zawsze subiektywna, indywidualna i zale\u017cna od sytuacji. Nie definiuje jej wysi\u0142ek w\u0142o\u017cony do stworzenia danego dobra, ani te\u017c nie mo\u017ce zosta\u0107 zmierzona przez abstrakcyjny wska\u017anik jej spo\u0142ecznej u\u017cyteczno\u015bci.<\/p>\n<p>Postawa randyst\u00f3w w sprawie &#8222;w\u0142asno\u015bci intelektualnej&#8221;, kt\u00f3ra stwierdza, \u017ce mam prawo pojawi\u0107 si\u0119 na placu, wykona\u0107 taniec interpretacyjny sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z podskok\u00f3w i pompek, a potem domaga\u0107 si\u0119 (posi\u0142kuj\u0105c si\u0119 przemoc\u0105 pa\u0144stwa) pieni\u0119dzy od przechodni\u00f3w, kt\u00f3rzy byli \u015bwiadkami tego spektaklu. Tylko dlatego, \u017ce si\u0119 spoci\u0142em (podzi\u0119kowania dla WalteraBlocka za ten przyk\u0142ad reductio ad absurdum)<\/p>\n<p>Idee nie s\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 poniewa\u017c ze swojej natury mog\u0105 by\u0107 swobodnie kopiowanie i rozpowszechniane bez uszczerbku dla siebie. Idea, raz uwolniona w nowoczesnym \u015bwiecie, istnieje w praktycznej nadobfito\u015bci, gdy\u017c naturalny koszt alternatywny pozyskania jej jest tak zbli\u017cony do zera, jak koszt zerwania jab\u0142ka w rajskim ogrodzie. Z tego powodu musimy odrzuci\u0107 okre\u015blenie &#8222;w\u0142asno\u015b\u0107 intelektualna&#8221; jako niew\u0142a\u015bciwe i fundamentalnie myl\u0105ce.<\/p>\n<p>Rozwa\u017cmy teraz warunki, pod kt\u00f3rymi narzucono nam rzadko\u015b\u0107 idei. Mo\u017cemy rozr\u00f3\u017cni\u0107 dwie formy. Jedna to dobro konsumenta: &#8222;Chc\u0119, aby wielu ludzi us\u0142ysza\u0142o moj\u0105 piosenk\u0119&#8221;. Druga to dobro producenta: &#8222;Chc\u0119, aby tylko wybrani wsp\u00f3\u0142pracownicy mieli dost\u0119p do mojego innowacyjnego procesu, aby\u015bmy mogli zdoby\u0107 konkurencyjn\u0105 przewag\u0119 w produkcji pewnych towar\u00f3w&#8221;. Pierwsza generalnie odnosi si\u0119 do praw autorskich (copyrights), druga do patent\u00f3w i tajemnic handlowych, nad kt\u00f3rymi koncentruje si\u0119 nasza debata.<\/p>\n<p>W \u015brodowisku bez patent\u00f3w, szukaj\u0105cy zysku wynalazca &#8222;trzyma karty przy orderach&#8221; i dzieli si\u0119 swoim wynalazkiem jedynie z tymi partnerami, kt\u00f3rzy umow\u0105 zobowi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 do zachowania go w tajemnicy. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce taki uk\u0142ad jest zgodny z prawem do swobody zawierania um\u00f3w, kt\u00f3re to wolno\u015bciowcy popieraj\u0105. Libertarianie generalnie akceptuj\u0105 pogl\u0105d, \u017ce pa\u0144stwo ma obowi\u0105zek pilnowania dotrzymywania takich um\u00f3w.<\/p>\n<p>Powodem powstania patent\u00f3w by\u0142a ch\u0119\u0107 sk\u0142onienia wynalazc\u00f3w do publikowania swoich wynalazk\u00f3w, aby po jakim\u015b czasie, pomys\u0142y te stawa\u0142y si\u0119 wolnymi i dost\u0119pnymi dla wszystkich, co ma prowadzi\u0107 do wi\u0119kszego rozwoju technologicznego i powi\u0119kszania si\u0119 dobrobytu spo\u0142ecze\u0144stwa. O ile wygl\u0105da to \u0142adnie z utylitarystycznego punktu widzenia, ale ma te\u017c wad\u0119 pozwalaj\u0105c\u0105 na rozci\u0105ganie przymusu na strony trzecie, kt\u00f3re nie s\u0105 stronami umowy. Kto\u015b mo\u017ce niezale\u017cnie wpa\u015b\u0107 na podobny pomys\u0142, opublikowa\u0107 czy u\u017cy\u0107 go, a potem zosta\u0107 przez pa\u0144stwo zmuszony do zap\u0142aty kary na rzecz kogo\u015b zupe\u0142nieobcego po drugiej stronie \u015bwiata. Dlatego te\u017c musimy odrzu\u0107 utylitarystycznie wspierany argument na rzecz monopolistycznych przywilej\u00f3w patentowych, gdy\u017c naruszaj\u0105 nasze fundamentalne prawa do swobody wypowiedzi, w\u0142asno\u015bci i um\u00f3w.<\/p>\n<p>Obecny re\u017cim praw autorskich dla medi\u00f3w konsumpcyjnych jest tak\u017ce bezprawny i naruszaj\u0105cy prawa [podstawowe]. Dane raz opublikowane nie s\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105, gdy\u017c ju\u017c nie s\u0105 dobrem rzadkim i przestaj\u0105 by\u0107 pod \u015bcis\u0142\u0105 kontrol\u0105 jednej osoby. Ka\u017cda pr\u00f3ba nadania im atrybut\u00f3w w\u0142asno\u015bci we wsp\u00f3\u0142czesnych czasach nieuchronnie wymaga re\u017cimu kontroli, kt\u00f3ry zak\u0142ada inwazyjne szpiegowanie prywatnej komunikacji i prywatnych ruchomo\u015bci (no\u015bnik\u00f3w danych).<\/p>\n<p>Tym samy dochodzimy do finalnego pytania: &#8222;Pod nieobecno\u015b\u0107 praw patentowych czy autorskich, jakie formy ograniczenie idei s\u0105 zgodne z wolno\u015bci\u0105, sprawiedliwo\u015bci\u0105 i prawami naturalnymi?&#8221;<\/p>\n<p>Odpowiedzi\u0105 jest pilnowanie przestrzegania wzajemnych i dobrowolnych um\u00f3w. Wynalazca ma prawo zawiera\u0107 umowy z innymi, kt\u00f3re okre\u015bl\u0105, \u017ce nie mo\u017cna dalej ujawnia\u0107 czy sprzedawa\u0107 wynalazku. Je\u015bli strona zerwie umow\u0119, wynalazca na prawo domaga\u0107 si\u0119 zado\u015b\u0107uczynienia w zgodnie z warunkami kontraktu.<\/p>\n<p>Dobrowolne ograniczenia umowne mog\u0105 te\u017c by\u0107 funkcjonalnym ekwiwalentem praw autorskich (przynajmniej w dziedzinie muzyki i filmu) odk\u0105d istniej\u0105 algorytmiczne sposoby na znakowanie czy sygnowanie ka\u017cdej kopii dzie\u0142a. Osoba, kt\u00f3ra pragnie skonsumowa\u0107 dzie\u0142o audio lub wideo po prostu zawiera umow\u0119 z producentem\/dystrybutorem, w kt\u00f3rej zobowi\u0105zuje si\u0119 nie rozpowszechnia\u0107 go dalej pod gro\u017ab\u0105 kary umownej. Gdy konkretnie oznaczona kopia zostaje wykryta &#8222;na swobodzie&#8221;, to jej \u017ar\u00f3d\u0142o mo\u017ce zosta\u0107 namierzone i mo\u017cna domaga\u0107 si\u0119 zado\u015b\u0107uczynienia od nabywcy podejrzanego o z\u0142amanie umowy.<\/p>\n<p>W takim \u015bwiecie nikt nie b\u0119dzie mia\u0142 prawa do nazywania idei w\u0142asno\u015bci\u0105 i domagania si\u0119 zado\u015b\u0107uczynienia od dowolnej strony, kt\u00f3re wejdzie w posiadanie takiej idei poprzez wynalezienie jej czy odkrycie. Je\u015bli mia\u0142bym na ulicy znale\u017a\u0107 kopi\u0119 poprawionego procesu produkowania aspiryny, nikt nie mia\u0142by prawa mnie ukara\u0107, gdybym z niego skorzysta\u0142. W ten sam spos\u00f3b, je\u015bli znalaz\u0142bym w internecie kopi\u0119 ksi\u0105\u017cki, piosenki czy filmu, nikt nie mia\u0142bym prawa przej\u0105\u0107 mojej prawdziwej w\u0142asno\u015bci jako kary za skorzystanie z tej kopii, czy podzielenie si\u0119 ni\u0105.<\/p>\n<p>Idee nie s\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 i prawne definiowanie ich w ten spos\u00f3b jest obraz\u0105 dla prawdy i natury. Jakiekolwiek twoje roszczenia do mojej w\u0142asno\u015bci rozpoczynaj\u0105 i ko\u0144cz\u0105 si\u0119 na warunkach okre\u015blonych w umowie opartej o obop\u00f3ln\u0105 zgod\u0119.\n<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mises Blog publikuje wpisy Stephana Kinselli, kt\u00f3re nierzadko poruszaj\u0105 kwesti\u0119 &#8222;w\u0142asno\u015bci intelektualnej&#8221;. Zazwyczaj oznacza to te\u017c burzliw\u0105 dyskusj\u0119 pomi\u0119dzy zwolennikami i przeciwnikami tego poj\u0119cia. Dzi\u015b wybra\u0142em ciekawsze komentarze przeciwnik\u00f3w, bo dla mnie tylko takie warte s\u0105 przytaczania. Oto komentarz w dyskusji, a w\u0142a\u015bciwie odpowied\u017a na zarzut (cz\u0119sty i w krajowych dyskusjach na ten temat), \u017ce [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2],"tags":[307,314,445,291],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/817"}],"collection":[{"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=817"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/817\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":823,"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/817\/revisions\/823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=817"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=817"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=817"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}