{"id":6104,"date":"2014-07-25T21:28:26","date_gmt":"2014-07-25T19:28:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.miasik.net\/?p=6104"},"modified":"2014-07-25T21:28:26","modified_gmt":"2014-07-25T19:28:26","slug":"machinery-of-freedom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/miasik.net\/blog\/archive\/2014\/07\/machinery-of-freedom\/","title":{"rendered":"Machinery of Freedom"},"content":{"rendered":"

W\u0142a\u015bnie niedawno ukaza\u0142o si\u0119 trzecie wydanie ksi\u0105\u017cki \u201eMachinery of Freedom\u201d Davida Friedmana<\/a>. Poprzednie wydania dost\u0119pne s\u0105 za darmo na stronie autora<\/a>, ale najnowsza wersja dost\u0119pna jest na Amazonie w wersji elektronicznej za $3,68<\/a>, wi\u0119c nic nie stoi na przeszkodzie, aby j\u0105 kupi\u0107 i przeczyta\u0107 (oczywi\u015bcie w oryginale) ma czytniku Kindle, czy innym urz\u0105dzeniu, na kt\u00f3rym dzia\u0142a oprogramowanie Kindle. To bardzo praktyczne dzie\u0142o, kt\u00f3re na przyk\u0142adach opisuje jak mog\u0142oby funkcjonowa\u0107 wolno\u015bciowe spo\u0142ecze\u0144stwo w\u0142a\u015bnie w oparciu o mechanizmy wolno\u015bci, czyli prawa w\u0142asno\u015bci. <\/p>\n

Na zach\u0119t\u0119 fragment wst\u0119pu w moim t\u0142umaczeniu, kt\u00f3ry jest przyst\u0119pn\u0105 definicj\u0105 libertarianizmu: <\/p>\n

\nG\u0142\u00f3wn\u0105 ide\u0105 libertarianizmu jest to, \u017ce ludzie powinni \u017cy\u0107 tak, jak chc\u0105. Ca\u0142kowicie odrzucamy koncept, \u017ce ludzi trzeba si\u0142\u0105 chroni\u0107 przed nimi samymi. Wolno\u015bciowe spo\u0142ecze\u0144stwo nie b\u0119dzie mia\u0142o zakaz\u00f3w narkotyk\u00f3w, hazardu, pornografii, oraz obowi\u0105zkowych pas\u00f3w w samochodach. Odrzucamy te\u017c pomys\u0142, \u017ce ludzie posiadaj\u0105 egzekwowalne roszczenia wobec innych, opr\u00f3cz tego, aby zostawi\u0107 ich w spokoju. W spo\u0142ecze\u0144stwie libertaria\u0144skim nie b\u0119dzie pomocy spo\u0142ecznej i przymusowych ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych. Ludzie, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 chcieli pomaga\u0107 innym, b\u0119d\u0105 to robi\u0107 dobrowolnie, poprzez organizacje charytatywne, zamiast za pomoc\u0105 pieni\u0119dzy odebranych si\u0142\u0105 podatnikom. Ludzie, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 chcieli zapewni\u0107 sobie utrzymanie na staro\u015b\u0107, b\u0119d\u0105 robi\u0107 to poprzez prywatne ubezpieczenia emerytalne.<\/p>\n

Ludzie, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 pragn\u0119li \u017cy\u0107 w \u201ecnotliwym\u201d spo\u0142ecze\u0144stwie, otoczeni tymi, kt\u00f3rzy podzielaj\u0105 ich idee dobrego prowadzenia si\u0119, b\u0119d\u0105 mogli swobodnie tworzy\u0107 w\u0142asne spo\u0142eczno\u015bci i zawiera\u0107 wzajemne umowy w taki spos\u00f3b, aby \u201egrzesznicy\u201d nie mogli z nimi handlowa\u0107 czy wynajmowa\u0107 nieruchomo\u015bci. Ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 \u017cy\u0107 w komunach, b\u0119d\u0105 mogli zak\u0142ada\u0107 w\u0142asne komuny. Ale nikt nie b\u0119dzie mia\u0142 prawa u\u017cycia si\u0142y do narzucenia swojego stylu \u017cycia s\u0105siadom.<\/p>\n

Z tym zgodzi si\u0119 tak\u017ce wielu, kt\u00f3rzy nie nazywaj\u0105 siebie libertarianami<\/p>\n

K\u0142opoty zaczynaj\u0105 si\u0119, gdy zaczniemy definiowa\u0107 \u201ezostawi\u0107 w spokoju\u201d. \u017byjemy w skomplikowanym i wzajemnie zale\u017cnym spo\u0142ecze\u0144stwie \u2013 na ka\u017cdego z nas oddzia\u0142uj\u0105 wydarzenia dziej\u0105ce si\u0119 tysi\u0105ce kilometr\u00f3w dalej, w kt\u00f3rych uczestnicz\u0105 ludzie, o kt\u00f3rych nigdy nic nie s\u0142yszeli\u015bmy. Jak w takim spo\u0142ecze\u0144stwie mo\u017cna w sensowny spos\u00f3b m\u00f3wi\u0107 ka\u017cdym \u017cyj\u0105cym sobie po swojemu?
\nOdpowiedzi\u0105 na to jest koncepcja praw w\u0142asno\u015bci. Je\u015bli uznamy, \u017ce ka\u017cda osoba jest w\u0142a\u015bcicielem swego cia\u0142a i mo\u017cna przejmowa\u0107 na w\u0142asno\u015b\u0107 inne rzeczy, kt\u00f3re wytworzy, albo otrzyma na w\u0142asno\u015b\u0107 od innego w\u0142a\u015bciciela, to mo\u017cna przynajmniej formalnie zdefiniowa\u0107 \u201e\u017cycie po swojemu\u201d i jego przeciwie\u0144stwo \u201ebycie przymuszanym\u201d. Kto\u015b, kto si\u0142\u0105 zabrania mi korzysta\u0107 z mojej w\u0142asno\u015bci w spos\u00f3b, w jaki chc\u0119, je\u015bli przy tym nie naruszam jego prawa do u\u017cywania jego w\u0142asno\u015bci, ten stosuje wobec mnie przymus. Kto\u015b, kto zabrania mi wstrzykni\u0119cia heroiny, stosuje wobec mnie przymus, a ten, kto nie pozwala, aby go zastrzeli\u0142, nie stosuje.<\/p>\n

[\u2026]<\/p>\n

To, \u017ce taka definicja jest w zgodzie z tym, co ludzie rozumiej\u0105 pod tymi sformu\u0142owaniami \u2013 \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo libertaria\u0144skie b\u0119dzie wolne \u2013 nie jest wcale takie oczywiste. W tym miejscu libertarianie \u017cegnaj\u0105 przyjaci\u00f3\u0142 z lewicy, kt\u00f3rzy zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce ka\u017cdy powinien by\u0107 wolnym i \u017cy\u0107 po swojemu, ale twierdz\u0105 te\u017c, z cz\u0142owiek g\u0142odny nie jest wolny i jego prawo do wolno\u015bci nak\u0142ada na innych obowi\u0105zek zapewnienia mu po\u017cywienie, czy im si\u0119 to podoba czy nie.\n<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0142a\u015bnie niedawno ukaza\u0142o si\u0119 trzecie wydanie ksi\u0105\u017cki \u201eMachinery of Freedom\u201d Davida Friedmana. Poprzednie wydania dost\u0119pne s\u0105 za darmo na stronie autora, ale najnowsza wersja dost\u0119pna jest na Amazonie w wersji elektronicznej za $3,68, wi\u0119c nic nie stoi na przeszkodzie, aby j\u0105 kupi\u0107 i przeczyta\u0107 (oczywi\u015bcie w oryginale) ma czytniku Kindle, czy innym urz\u0105dzeniu, na kt\u00f3rym […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[875,444],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6104"}],"collection":[{"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6104"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6106,"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6104\/revisions\/6106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/miasik.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}